Phong thủy cây cảnh là chủ đề được nhiều gia đình quan tâm khi bày trí nhà cửa. Là xưởng chuyên đúc chậu, chúng tôi nghe câu hỏi này gần như mỗi tuần: đặt cây gì ở cửa, chậu màu gì cho hợp, hướng nào nên tránh. Bên mình không phải thầy phong thủy. Điều bên mình làm được là chia sẻ cách người chơi cây thường áp dụng, kết hợp với kinh nghiệm thực tế về chậu và chỗ đặt.
Bài viết về phong thủy cây cảnh đi từ quan niệm chung, sang cách bố trí theo không gian, rồi đến chuyện chọn chậu theo ngũ hành. Phần cuối nói rõ những giới hạn, để bạn dùng phong thủy như một gợi ý tham khảo chứ không phải điều bắt buộc.
Cây cảnh theo quan niệm phong thủy
Với phong thủy cây cảnh, quan niệm dân gian cho rằng cây xanh mang sinh khí vào nhà. Cây khỏe, lá xanh bóng được cho là gợi cảm giác sung túc, bình an. Cây héo úa, bỏ mặc thì ngược lại, nhìn đã thấy tiêu điều. Cách nghĩ này khá dễ hiểu, vì không ai thấy thoải mái khi nhìn một góc nhà đầy lá khô.
Ý nghĩa thường gắn với một số loại cây
Mỗi loại cây thường được gán một ý nghĩa quen thuộc. Kim tiền gắn với tài lộc, vì tên và hình lá tròn như đồng xu. Lưỡi hổ được xem là cây “gác cửa”, mang ý bảo vệ. Trúc, phát tài, vạn niên thanh gắn với sự bền bỉ, may mắn. Cây lá tròn thường được coi là mềm mại, hòa khí, còn lá nhọn hay gai thì nên đặt xa lối đi.
Đây là quan niệm dân gian, mỗi vùng và mỗi người hiểu một khác. Nếu muốn tìm hiểu nền tảng, bạn có thể đọc phần giới thiệu về phong thủy trên Wikipedia để thấy đây là hệ thống quan niệm có lịch sử lâu dài và nhiều trường phái.
Phong thủy cây cảnh nhìn từ người trồng
Từ góc người trồng, chúng tôi thấy nhiều gợi ý phong thủy trùng với kinh nghiệm chăm cây. Cây đặt nơi thoáng, đủ sáng thì khỏe. Lối đi không bị cây chắn thì dễ chịu. Cây khỏe thì nhìn đẹp, và nhìn đẹp thì người ở cũng thấy vui. Nghĩa là phần “hợp” có khi đến từ chính việc cây được chăm đúng cách.
Một ví dụ bên mình hay gặp: khách hỏi nên đặt chậu ở hướng nào để “hút tài”. Khi xem lại, góc họ chọn lại là nơi sáng nhất nhà. Cây lên xanh tốt, khách thấy hợp. Chúng tôi chỉ cười và nói rằng cây đặt đúng chỗ sáng thì chắc chắn khỏe hơn, còn chuyện tài lộc thì để gia chủ tự cảm nhận.
Bố trí cây theo không gian
Mỗi khu vực trong nhà có điều kiện sáng, độ ẩm và công năng khác nhau. Bố trí cây tốt cần cân nhắc cả hai mặt: ý nghĩa mà gia chủ muốn gửi gắm, và khả năng sống của cây tại chỗ đó.
Cửa chính và lối vào
Đây là nơi người ta thường đặt cây có ý nghĩa đón tài lộc hoặc giữ nhà. Một cặp chậu cân xứng hai bên cửa tạo cảm giác ngay ngắn. Quan niệm thường gặp là tránh để cây quá lớn che kín cửa hoặc lấn lối đi. Về thực tế, chậu đặt ở lối vào cần vững, không dễ đổ khi người qua lại. Chậu xi măng nặng và có đế rộng làm tốt việc này.
Phòng khách
Phòng khách hợp những cây dáng gọn, lá xanh sáng, nhìn vào thấy đầy đặn. Nhiều gia đình đặt một chậu lớn ở góc cạnh sofa và vài chậu nhỏ trên kệ. Điều chúng tôi hay nhắc khách: đừng đặt quá nhiều chậu cùng cỡ. Nhìn rối mắt và khó chăm. Hai đến ba chậu có kích thước khác nhau thường hài hòa hơn.
Phòng ngủ và bếp
Phòng ngủ thường được khuyên đặt ít cây, chọn loại lá mềm, không hương nồng. Một số người chọn lưỡi hổ hay trầu bà vì dễ sống trong ánh sáng yếu. Bếp thì nhiều người ưu tiên cây nhỏ, dễ lau chùi, tránh đặt gần bếp lửa. Ở đây phong thủy và thực tế gặp nhau: hơi dầu mỡ bám lá rất khó vệ sinh.
Sân vườn và ban công
Ngoài trời, cây có nhiều chỗ sống hơn. Chậu lớn ở góc sân, cây bóng mát gần cổng, hàng chậu dọc lan can đều là những cách bày phổ biến. Nên tránh trồng cây có rễ lan mạnh sát móng nhà. Với ban công, hãy tính tải trọng, vì chậu xi măng đầy đất khá nặng. Muốn biết thêm về ánh sáng cho từng chỗ, bạn có thể tham khảo cách chọn chậu cho từng loại cây mà bên mình đã viết.
Chọn chậu theo ngũ hành
Trong phong thủy cây cảnh, nhiều người coi chậu cũng mang hành, giống như cây. Cách phổ biến là chọn màu chậu theo bản mệnh hoặc theo quan hệ tương sinh trong ngũ hành. Chúng tôi trình bày lại cách thường được kể, còn quyết định là ở gia chủ.
Màu chậu và năm hành
Theo cách hiểu quen thuộc, mỗi hành gắn với một nhóm màu:
- Kim: trắng, xám, ánh kim.
- Mộc: xanh lá, xanh rêu.
- Thủy: xanh dương, đen.
- Hỏa: đỏ, cam, hồng, tím.
- Thổ: vàng, nâu đất, be.
Tương sinh thường được hiểu là Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc. Nhiều người chọn màu chậu thuộc hành sinh ra bản mệnh của mình. Bạn có thể xem thêm gợi ý ở bài cây cảnh hợp mệnh và cách bố trí.
Hình dáng chậu
Ngoài màu, dáng chậu cũng được gắn với hành. Chậu tròn thường liên hệ với Kim, chậu vuông hay chữ nhật gắn với Thổ, chậu dáng cao thẳng gắn với Mộc. Chậu có nhiều góc cạnh được gán cho Hỏa. Đây là cách ghép có tính ước lệ, không có chuẩn thống nhất.
Trong xưởng, bên mình thấy cách ghép này đủ để gợi ý ban đầu. Muốn thử nhiều dáng chậu, bạn có thể xem khuôn chậu bát giác hoặc các mẫu chữ nhật, vì mỗi dáng cho một cảm giác khác trong không gian.
Màu sơn xi măng
Chậu xi măng có thể để mộc xám, hoặc sơn thêm để ra đúng màu mong muốn. Khi sơn, lớp sơn cần phù hợp bề mặt xi măng để bền màu ngoài trời. Dòng sơn chậu cảnh là một lựa chọn để bạn xem qua các hướng xử lý bề mặt.
Một lưu ý nhỏ: xi măng mới đúc còn kiềm, nên để chậu khô và ổn định trước khi sơn và trồng. Nôn nóng quá, lớp sơn dễ phồng và rễ cây cũng khó chịu.
Lưu ý mang tính tham khảo
Phong thủy cây cảnh là một hệ quan niệm văn hóa, không phải khoa học thực nghiệm. Không có bằng chứng chắc chắn rằng một loại cây hay một màu chậu làm thay đổi vận may của ai. Vì vậy chúng tôi không khẳng định rằng đặt cây này thì giàu, đặt cây kia thì gặp họa.
Cách dùng hợp lý hơn là xem phong thủy cây cảnh như gợi ý trang trí và tâm lý. Nếu một chậu kim tiền ở cửa khiến bạn yên tâm, đó đã là giá trị. Còn nếu bạn lo lắng vì một chi tiết trong sách vở, hãy nhớ rằng mỗi trường phái nói một khác. Đừng vì một lời khuyên mà bỏ đi một chậu cây bạn đã chăm nhiều năm, hay ép mình mua loại cây không hợp với điều kiện sống.
Một vài nguyên tắc mà bên mình thấy an toàn:
- Ưu tiên cây hợp điều kiện sáng và khí hậu của nhà bạn.
- Chọn chậu vững, thoát nước tốt, dễ vệ sinh.
- Chọn màu và dáng chậu mà chính bạn thích nhìn mỗi ngày.
- Tham khảo thêm ý kiến của người am hiểu nếu bạn muốn đi sâu vào phong thủy.
Cuối cùng, một chậu cây khỏe mạnh vẫn là điều đẹp nhất trong mọi trường phái. Nếu cần trao đổi về dáng chậu hay quy cách đúc cho sản phẩm của bạn, hãy gửi thư tới [email protected].
